Pustelnia

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 5” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 5” © Mateusz Torbus


Kulturowe wyobrażenia pustelni przyzwyczaiły nas do obrazów natury – miejsc położonych z dala od cywilizacji, pośród majestatycznej przyrody. Trudno się dziwić – takie warunki sprzyjają praktykom duchowym, pozwalają człowiekowi spojrzeć na siebie z innej perspektywy, z dystansu.


Cykl fotografii HERMITAGE / PUSTELNIA Mateusza Torbusa poddaje rewizji potoczne wyobrażenia na temat samotni. Autor przenosi nas w zurbanizowany krajobraz. Na dodatek zamyka go w wąskich kadrach architektonicznych narracji. Fragmenty budynków, odcinające się od pozbawionego życia nieba, rzadko pozwalają odgadnąć pełnione funkcje. Wyabstrahowane, poddane estetycznej „obróbce”, tracą swoje pierwotne znaczenie. Ale czy zyskują nowe?

Okazuje się, że HERMITAGE / PUSTELNIA to wbrew pozorom wielowątkowy projekt. Mamy więc do czynienia z kompozycjami przemyślanymi, ale nie nachalnymi, prostymi, ale nie banalnymi, wywołującymi wzruszenie podobne do tego, którego doświadczamy, odkrywając na nowo dobrze znane obrazy.

Jeśli potraktujemy warstwę formalną jako punkt wyjścia do dalszych rozważań, to, wiedzeni znaczeniami kryjącymi się za tytułem cyklu, odnajdziemy we fragmentach budowli nietypowy przedmiot kontemplacji. Ten pomysł – być może dla niektórych karkołomny w kontekście obrazów kominów, zwojów rur, biegów schodów, krat, blachy i łuszczącej się farby – wydaje się jednak interesujący. Jeśli – tak jak autor fotografii – zastąpimy rozbiegane spojrzenia uważną obserwacją, jeśli przestawimy nasze zmysły z ilości doznań na ich jakość, to być może uda nam się dostrzec rzeczywistość w nieznanym dotąd świetle? Być może poznamy jej prawdziwe oblicze?

W przypadku cyklu HERMITAGE / PUSTELNIA mamy do czynienia z konkretną grupą przedstawień – budowlami, architekturą – wytworami człowieka, które tracą rację bytu, pozbawione społecznego kontekstu. A jednak autor fotografii przewrotnie postanawia przypisać im nową funkcję – samotni. Rzeczywiście, poza dymem unoszącym się z kominów na jednym ze zdjęć nie znajdziemy na nich śladów obecności człowieka. Trudno oprzeć się wrażeniu, że zaprezentowane obrazy-symbole miejsc odosobnienia, azylów prywatności coraz bardziej przypominają pomniki egotyzmu – smutne samotnie współczesnego człowieka.

Żadne z zaprezentowanych odczytań fotografii Mateusza Torbusa nie jest prawomocne, jednak każde jest uzasadnione. Dzięki wskazówce zawartej w tytule cyklu autor zapewnia swoim pracom naszą uwagę, być może pozwala zajrzeć do własnej samotni, ale przede wszystkim zachęca do refleksji na temat otaczających nas obrazów.


Paweł Kraus


Mateusz Torbus (1972) – absolwent Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Od 2001 roku pracuje jako fotograf. Od 2009 roku studiuje fotografię w Institut tvůrčí fotografie w Opawie. Brał udział w wystawach zbiorowych i indywidualnych, m.in.: 366 (Galeria Pauza, Kraków – 2009), HERMITAGE / PUSTELNIA (Galeria ART-FOTO, Częstochowa – 2008, Galeria Fotografii B&B, Bielsko-Biała – 2010, Galeria Architektury SARP, Katowice – 2010). Prowadzi fotoblog www.7thidea.visualsociety.com. Mieszka i pracuje w Krakowie. 

www.torbus.net

www.7thidea.com

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 1” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 1” © Mateusz Torbus

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 10” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 10” © Mateusz Torbus

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 17” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 17” © Mateusz Torbus

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 16” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 16” © Mateusz Torbus

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 3” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 3” © Mateusz Torbus

„PUSTELNIA / HERMITAGE # 9” © Mateusz Torbus
„PUSTELNIA / HERMITAGE # 9” © Mateusz Torbus