Budujemy nowy dom

Jedno ze zdjęć prezentowanych na wystawie „Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945 – 1952”
Jedno ze zdjęć prezentowanych na wystawie „Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945 – 1952”

Wystawa, na której prezentowane są unikatowe zdjęcia stolicy z 2. połowy lat 40. i początku lat 50, przygotowana została przez varsavianistów Jerzego S. Majewskiego i Tomasza Markiewicza. Poświęcona jest odbudowie Warszawy w latach powojennych. Ukazuje skalę zniszczeń i prezentuje zabytki odtworzone po II wojnie światowej, a także te, które znikły z pejzażu miasta już w trakcie jego odbudowy. Na ekspozycji prezentujemy ponad 120 unikatowych zdjęć stolicy; wiele z nich prezentowanych będzie po raz pierwszy publicznie. Zdjęcia pochodzą z archiwów: Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (w tym kolekcja fotografa Karola Pęcherskiego), FORUM, Polskiej Agencji Prasowej, Archiwum Państwowego m.st. Warszawy i Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Wystawa przypomina decyzje polityczne, które zadecydowały o kształcie odbudowy i przebudowie Warszawy (m.in. dekret Bieruta prowadzący do przejęcia przez państwo niemal wszystkich gruntów w mieście) oraz sylwetki ludzi zatrudnionych w Biurze Odbudowy Stolicy, gdzie skupiły się prace planistyczne i projektowe. Przygotowane w Biurze Odbudowy Stolicy plany do dziś określają w decydującym stopniu kształt urbanistyczny centrum miasta: Trasa W-Z, MDM, dzielnice przemysłowe oraz Stare Miasto i Trakt Królewski.

Obecnie odbudowa Warszawy często poddawana jest krytyce; rozebrano setki, czy nawet tysiące wypalonych kamienic, z których przynajmniej część można było odbudować. Pozostało niewiele budowli wzniesionych na przełomie XIX i XX wieku, które decydowały o obliczu architektonicznym miasta przed jego zniszczeniem w 1944 roku. Równocześnie przedsięwzięciem nowatorskim (podjętym po raz pierwszy na taką skalę w dziejach), była rekonstrukcja zabytków Traktu Królewskiego oraz Starego i Nowego Miasta. Nikt wcześniej, na podobną skalę, nie zrekonstruował zniszczonego wojną miasta. Decyzja o ich odtworzeniu stanowiła złamanie obowiązującej wówczas doktryny konserwatorskiej sprzeciwiającej się odtwarzaniu zabytków. Po wojnie Niemcy, Anglicy, Holendrzy, czy Włosi odbudowywali tylko pojedyncze zabytkowe budowle. W 1980 roku zrekonstruowane warszawskie Stare Miasto wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Wiosną tego roku UNESCO uznało archiwum Biura Odbudowy Stolicy (powołanego do życia już w 1945 roku) za jeden z najcenniejszych zbiorów dziedzictwa dokumentacyjnego ludzkości i wpisało je na prestiżową listę Pamięć Świata (Memory of The World). Dokumenty Biura Odbudowy Stolicy można obejrzeć w Internecie pod adresem www.szukajwarchiwach.pl.


Organizator: Dom Spotkań z Historią

Współorganizatorzy: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, FORUM

Partnerzy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Polska Agencja Prasowa, Narodowe Archiwum Cyfrowe, wydawnictwo Veda

Wystawę zrealizowano z udziałem środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Materiały prasowe Domu Spotkań z Historią.

www.dsh.waw.pl