Koszmar partycypacji

Okładka książki Markusa Miessena „The Nightmare of Participation”
Okładka książki Markusa Miessena „The Nightmare of Participation”

Welcome to Harmonistan! W ciągu ostatniej dekady nadużywano pojęcia „współuczestnictwo”. W sytuacji, kiedy wszyscy zamienili się w uczestników, zwykle pozbawione negatywnych skojarzeń, neutralne i romantycznie rozumiane słowo zaczęło budzić przerażenie. Zaopatrzone w nostalgiczną wartość, konotujące poczucie solidarności i polityczną poprawność, hasło „współuczestnictwo” zostało przejęte przez uciekających od odpowiedzialności polityków.

Tytuł wykładu Markusa Miessena „Koszmar współuczestnictwa” („The Nightmare of Participation”) jest zarazem tytułem jego książki - trzeciej części autorskiej trylogii (obok Did someone say Participate? An Atlas of Spatial Practice oraz The Violence of Participation). Jej bohater to „niezależny praktyk”, „niezainteresowany outsider”, „nieusprawiedliwiony uczestnik”, nieograniczony żadnym istniejącym protokołem. Jest to postać, która wkracza do akcji z twórczym umysłem i chęcią wprowadzania zmian.

Miessen wskazuje na konieczność zmiany podejścia do kwestii współuczestnictwa, postuluje zwrócenie się w stronę modelu, który lokuje się poza metodą konsensusu. Odchodząc od roli współuczestnika jako wybawiciela z politycznej walki, Miessen zastanawia się nad granicami i pułapkami oraz prawdziwymi motywami współuczestnictwa. Zamiast domagania się nowego pokolenia mediatorów, wskazuje on konflikt jako siłę sprawczą. „Koszmar współuczestnictwa” jest wezwaniem do konfliktowego współuczestnictwa – określanego nie jako proces, do którego wszyscy są zaproszeni, lecz raczej jako sposób działania bez mandatu większości, jako intruz, który wkracza w dziedziny wiedzy, które w ten sposób korzystają z nowego, zewnętrznego źródła wiedzy. Czasami należy za wszelką cenę ominąć demokrację…

Markus Miessen (1978) - architekt, badacz, pisarz i wykładowca. Ukończył Architectural Association, London Consortium oraz Goldsmiths. W 2002 roku założył Studio Miessen (agencja strategii przestrzennych i analiz kulturowych, skoncentrowana na badaniach i edukacji). Markus Miessen jest także partnerem w berlińskim studiu architektonicznym nOffice (założone w 2007 roku wraz z Ralfem Pflugfelderem i Magnusem Nilssonem), działającym na styku architektury krytycznej, interwencji urbanistycznych i sztuki. nOffice zrealizował m.in. instalację w ramach Biennale w Lyonie (2007), instalację dla Max Wigram Gallery podczas targów sztuki Frieze w Londynie (2006), wielofunkcyjną przestrzeń dla nowojorskiego biennale Performa (2009) oraz podróżującą architekturę międzynarodowej wystawy zainicjowanej przez Credit Suisse. Obecnie nOffice bierze udział w trwającym Europejskim Biennale Sztuki Współczesnej Manifesta 8 w Hiszpanii, pracuje również nad projektami: archiwum i centrum kulturalnego dla szwajcarskiego kuratora sztuki współczesnej Hansa Ulricha Obrista, centrum kulturalnego i kinoteatru w Dubaju oraz nad projektami domów jednorodzinnych w Niemczech. Ponadto biuro nOffice jest konsultantem masterplanu pięćdziesięciohektarowego obszaru pozamiejskiego w Brazylii oraz autorem projektu budynku mediateki - głównego publicznego komponentu tego założenia.

Markus Miessen jest autorem i współautorem wielu publikacji, m.in.: Spaces of Uncertainty (2002), Did someone say Participate? An Atlas of Spatial Practice (2006), With/Without - Spatial Products, Practices and Politics in the Middle East (2007), The Violence of Participation (2007), Institution Building - Artists, Curators, Architects, and the Struggle for Space (2009), When Economies Become Form - Micro-Economic Models as Spatial Prescriptions in Northeast Brazil (2009), The Nightmare of Participation (2010).

Miessen wykładał na wielu prestiżowych uczelniach, od Architectural Association (Londyn) po Columbia University (Nowy Jork), Royal College of Art (Londyn), Berlage Institute (Rotterdam) i MIT (Boston). Obecnie Miessen jest gościnnym profesorem w Hochschule für Gestaltung w Karlsruhe oraz w Shiraz (Iran). Miessen jest także konsultantem European Kunsthalle (Kolonia), Serpentine Gallery w Londynie (gdzie bada partycypacyjne strategie mieszkaniowe i kwestie habitatu osób starszych) oraz interdyscyplinarnego szwajcarskiego think tank W.I.R.E. Miessen jest dyrektorem Architectural Association Winter School Middle East (Dubaj). 

Markus Miessen jest redaktorem m.in. tomu esejów East Coast Europe (2008), opartego na projekcie zainicjowanym podczas słoweńskiej prezydencji w Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Roku Interkulturalnego Dialogu, we współpracy ze School of Missing Studies prowadzonej przez architekta, Srdjana Jovanovica Weissa. East Coast Europe to zapis serii wywiadów z politykami, artystami i architektami, krytykami sztuki i kuratorami na temat tożsamości i kondycji Europy (a zwłaszcza jej peryferii), jej możliwych i niemożliwych granic oraz jej spójności, przeprowadzonych przez Markusa Miessena, który także umieścił w tej publikacji opracowany przez siebie „niepełny słownik przyszłości Europy”.
The Violence of Participation (2007) to kolejna próba analizy Europy. Padają w niej pytania o to, czy Europa to miejsce, przestrzeń czy czasowa wspólnota interesów? Okazuje się, że jako polityczna przestrzeń, Europa jest w takim samym stopniu oparta na konflikcie, jak jej kwestionowana konstytucja. Europa to konstrukcja, która wciąż jest negocjowana, a jej tęsknota za architekturą strategicznych spotkań koresponduje ze wzrastającą ekonomiczną siłą prywatnego sektora. The Violence of Participation jest przedłużeniem dyskursywnej przestrzeni wygenerowanej w ramach Biennale w Lyonie (2007).
Did someone say Participate? An Atlas of Spatial Practice (wraz z Shumonem Basarem, 2004) to atlas praktyki przestrzeni lub, innymi słowy, raport z frontu kulturowego aktywizmu, składający się z opisu przestrzennych praktyk, które aktywnie przemieszczają się między sąsiednimi bądź obcymi dziedzinami wiedzy (m.in.: R&Sie(n) / Pierre Huyghe, Hans Ulrich Obrist, Armin Linke, Bas Princen, Johanna Billing, Peter Weibel, Eyal Weizman). W 2008 roku Did Someone Say Participate? została uznana przez brytyjską gazetę „The Independent” za jedną z dziesięciu najlepszych książek o architekturze wszech czasów.
Spaces of Uncertainty (wraz z Kenny Cupersem, 2002) to analiza przestrzeni publicznej (a zwłaszcza jej marginalnych aspektów), a także fotograficzne studium berlińskiej przestrzeni urbanistycznej (pejzaż nałożonych na siebie ideologii).

www.studiomiessen.com
www.noffice.eu

Organizatorzy
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Instytut Goethego w Krakowie

Materiały prasowe organizatorów cyklu wykładów „Co to jest architektura?”

Wielofunkcyjna przestrzeń dla nowojorskiego biennale Performa, 2009, proj, nOffice i Nate Lindsey
Wielofunkcyjna przestrzeń dla nowojorskiego biennale Performa, 2009, proj, nOffice i Nate Lindsey