Norweski eksport

Przystań promowa Jektvik, Rødøy, okręg Nordland, Carl-Viggo Hølmebakk AS Arkitektkontor, 2010, © Magne Myrvold
Przystań promowa Jektvik, Rødøy, okręg Nordland, Carl-Viggo Hølmebakk AS Arkitektkontor, 2010, © Magne Myrvold

Co sprawia, że współczesna architektura norweska zdobyła tak wielkie uznanie i rozgłos na świecie? Odpowiedź na to pytanie znajduje się na wystawie, przygotowywanej przez MCK we współpracy z Narodowym Muzeum Sztuki, Architektury i Projektowania w Oslo. Od 14 lutego 2012 r. w galerii MCK prezentowane są najlepsze projekty architektów norweskich z lat 2005 – 2010. Sukces i odmienność przyniosła im wypracowana przez lata specyficzna filozofia architektury – architektury wpisującej się w strategię zrównoważonego rozwoju, czerpiącej impulsy z rodzimej tradycji, bazującej przede wszystkim na naturalnych materiałach, wykorzystującej krajobraz jako narzędzie projektowania. W norweskich projektach architektonicznych zaskakuje odważne łączenie nowych technologii z tradycyjnymi materiałami, starych, zabytkowych struktur z nowoczesną estetyką form i konstrukcji. To realizacje niezwykle racjonalne, ale zarazem piękne w swej prostocie i logice.

Oglądając tak niezwykłe projekty, jak schronisko górskie Preikestolen (Helen & Hard) czy otwarty pawilon na jednym z placów w Sandnes (Atelier Oslo i AWP, Francja) czuje się bezpośredni związek tej architektury z tradycją, choć jest ona bardzo twórczo przetworzona. Z kolei w takich obiektach jak Muzeum Pettera Dassa w Alstahaug (Snøhetta), Bank Nasion w Svalbard (Barlindhaug Consult) zwraca uwagę ogromny szacunek dla kontekstu natury, otoczenia budynków i potrzeba logicznego wpisania ich w krajobraz. „Myślenie krajobrazem” to specyficzna cecha współczesnej architektury norweskiej. Jej genezę odkryjemy zapewne w tradycyjnym budownictwie tego regionu. Jednak przede wszystkim odnajdziemy ją w twórczości najwybitniejszego norweskiego architekta XX wieku – Sverrego Fehna, którego wyjątkowa osobowość wciąż oddziałuje na kolejne pokolenia norweskich architektów. Wszystkie projekty Fehna charakteryzuje niezwykła umiejętność respektowania otoczenia naturalnego.

Przykłady głębokiej symbiozy architektury, natury i sztuki odnajdujemy wśród przedsięwzięć realizowanych w ramach rządowego projektu Narodowych Szlaków Turystycznych w Norwegii. Siatka tych szlaków ma ułatwić dostęp do wspaniałej, surowej i dzikiej przyrody norweskiej. Projekty platform widokowych, przystanków, stref odpoczynku oraz parkingów powierzono architektom i designerom. Niektóre z nich to dzieła wyjątkowe – punkt widokowy Sohlberg (2006, Carl-Viggo Hølmebakk), przystanek i parking w Eggum (2007, trasa Lofoty, Snøhetta), twórczo sumujący doświadczenia land artu i miejscowej tradycji; platforma widokowa Gudbrandsjuvet (2010, trasa Geiranger-Trollstigen, Jensen & Skodvin), zapierająca dech wyjątkowym współbrzmieniem pararzeźbiarskich form architektury z otaczającą naturą. Wśród tych utalentowanych twórców architekci z biura Jensen & Skodvin wykazali wyjątkową zdolność „wsłuchiwania się” w naturę i w mistrzowski sposób wykreowali architektoniczne formy Juvet Landscape Hotel (2010, trasa Geiranger-Trollstigen). Wolno stojące pokoje-pawilony pozostają w niezwykłej syntonii z lasem, skałami, rzeką. W ten sposób architekci z pokorą, ale i ze znakomitym wyczuciem pomagają wyeksponować walory naturalnego środowiska.

Eksponowane na wystawie zdjęcia, plany, rysunki, wizualizacje architektoniczne i modele pokażą między innymi klasztor cysterski w Tautrze (Jensen & Skodvin), Dom Nauczyciela w Oslo (Element arkitekter), ambasadę Norwegii w Katmandu (Kristin Jarmund). Zobaczymy również tak znaną realizację jak gmach Narodowego Teatru Opery i Baletu w Oslo (Snøhetta), który zdobył wiele nagród, w tym prestiżową Mies van der Rohe Award 2009. Opera już w kilka dni po otwarciu (kwiecień 2008) stała się bezprecedensowym symbolem Norwegii. Budowla z białego marmuru, dostępna na wielu poziomach, bardzo często porównywana jest z lodowcem. Gmach stał się nie tylko ważną instytucją kultury i świątynią muzyki, lecz także przestrzenią publiczną dla mieszkańców stolicy. Opera jest kwintesencją norweskości, a zastosowane materiały, takie jak kamień, drewno i szkło sprawiają, że budynek stapia się z krajobrazem.

Bardzo ważną częścią wystawy jest opracowana przez MCK specjalna ścieżka edukacyjna dla dzieci, skupiona wokół kilku, najciekawszych dla najmłodszych, obiektów. Znajdą się wśród nich Tubaloon – muszla koncertowa w Kongsbergu, czyli ogromny dmuchany obiekt, połączenie tuby i balonu, rozkładany podczas festiwalu jazzowego oraz specjalnie zaprojektowane dla potrzeb obozu letniego Preikestolen w Strand – domki-kokony na drzewach.

Wystawa miała swoją premierę pod tytułem SPOR. Norsk arkitektur 2005 – 2010 w Narodowym Muzeum Sztuki, Architektury i Projektowania (6.05 – 21.08.2011). Wystawa prezentowana jest za granicą we współpracy z norweskim Ministerstwem Spraw Zagranicznych.


Kurator: Nina Berre, współkurator: Eva Madshus, kierownik projektu: Ole Gaudernack Zewnętrzny zespół doradczy: Neven Fuchs-Micak (Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo, AHO), Daniel Golling (redaktor „Form”), Ingerid Helsing-Almaas (redaktor „Arkitektur N”), Kjerstin Uhre (wspólnik Dahl & Uhre arkitekter)
Konsultant ds. infrastruktury: Bjørn Sandåker (wykładowca w AHO)
Projekt architektoniczny wystawy: mmw sivilarkitekter, Magne Magler Wiggen
Projekt graficzny wystawy: Anti, Kjetil Wold
Projekt graficzny: Petter Stewart-Baggerud
Organizacja wystawy w MCK: Anna Śliwa, Monika Rydiger
Konsultacja merytoryczna: Monika Rydiger, Łukasz Galusek
Konsultacja artystyczna: Rafał Bartkowicz
Kurator programu towarzyszącego: Helena Postawka

Materiały prasowe MCK.

www.mck.krakow.pl