Stulecie Hali Stulecia

Hala Stulecia, Wrocław
Hala Stulecia, Wrocław

„Max Berg (…) w swej Hali Stulecia we Wrocławiu (…) osiągnął za pomocą żelbetu to, do czego Behrens doszedł w konstrukcjach stalowych. Stworzył dzieło szlachetnie monumentalne, nie kryjąc przy tym śmiałości konstrukcji. (…) Co więcej, podpory odznaczają się elegancją rozpiętości i krzywizn, która zapowiada dokonania Pier Luigiego Nerviego po drugiej wojnie światowej”.

Nicolaus Pevsner, 1964

Wystawa przygotowana z okazji setnej rocznicy otwarcia wrocławskiej Hali Stulecia przypomina najważniejsze zagadnienia związane z przełomowym dla historii architektury XX wieku dziełem Maksa Berga, jedynym wrocławskim obiektem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Od momentu powstania uznana za jeden z najbardziej znaczących symboli miasta i wyjątkowy przykład architektury modernistycznej.

Pierwsze projekty hali autorstwa Maksa Berga powstały w październiku i listopadzie 1910 roku jako odpowiedź na toczącą się w prasie oraz w gronie władz Wrocławia dyskusję o potrzebie wybudowania reprezentacyjnej hali wystawowej i uporządkowania terenów wokół niej. Dyskusje te i rozpisany wkrótce potem konkurs na ukształtowanie i zagospodarowanie Terenów Wystawowych związane były z planowaną na 1913 rok Wystawą Stulecia, zorganizowaną dla uczczenia rocznicy 1813 roku, kiedy to król Fryderyk Wilhelm III wydał słynną odezwę An mein Volk. Zaprojektowana i wzniesiona w tym celu hala miała mieć charakter wystawowy, służąc miastu do realizacji przyszłych imprez o charakterze kulturalnym i gospodarczym.

Decyzja o budowie Hali Stulecia zapadła w czerwcu 1911 roku. Jej otwarcie, na które przybył następca tronu cesarskiego, odbyło się 20 maja 1913 roku. Trudno przecenić wrażenie, jakie Hala Stulecia, uznana przez wielu badaczy za kamień milowy w historii architektury najnowszej, wywarła na współczesnych jej odbiorców. Teoretycy i krytycy architektury zwracali uwagę na rozpiętość kopuły hali, większą od skali wszystkich powstałych wcześniej kopuł budowli historycznych (Panteon, Hagia Sophia czy Bazylika św. Piotra), podkreślali odkrywczość konstrukcji i rewolucyjne zastosowanie nowych materiałów.

Na wystawie można zobaczyć oryginalne projekty i dokumenty związane z powstaniem hali oraz archiwalne fotografie pochodzące ze zbiorów Archiwum Budowlanego Wrocławia, oddziału Muzeum Architektury. W kontekście prezentowanej równocześnie ekspozycji poświęconej Pier Luigiemu Nerviemu, będzie można przekonać się, na ile nowatorska budowla Maksa Berga mogła stanowić inspirację dla późniejszych o kilka dziesięcioleci dokonań wielkiego włoskiego konstruktora.

Materiały prasowe Muzeum Architektury we Wrocławiu.

www.ma.wroc.pl