Zrównoważony zabytek

Elewacja od strony ulicy, fot. © Cornbread Works
Elewacja od strony ulicy, fot. © Cornbread Works


Stary budynek wyznacza standardy rozwiązań proekologicznych.


Nowi właściciele zabytkowej willi, wzniesionej na początku XX wieku w Driebergen-Rijsenburg w pobliżu Utrechtu, postawili sobie za cel zamianę jej w pierwszy w Holandii budynek o zerowym bilansie energetycznym. Na partnera w tym przedsięwzięciu wybrali oneplanetarchitecture institute (OPAi). Nad architektonicznym wyrazem przemiany „starego” w „nowe” czuwało biuro Zecc Architecten.

Realizując swój cel, inwestor musiał się liczyć ze zdaniem służb odpowiedzialnych za ochronę zabytków. W obawie przed deprecjacją historycznego obiektu architekci zaproponowali wizualne (materiałowe i kolorystyczne) wyróżnienie nowych elementów – dobudowy na tyłach willi (wzniesionej w miejscu poprzedniej dobudówki) oraz efektu prac modernizacyjnych w samej willi. W ten sposób podkreślono ideę „wielowarstwowości” architektury. Warto zaznaczyć, że wszystkie „dodatki” do istniejącego obiektu w przyszłości mogą zostać zdemontowane bez uszczerbku dla niego.

Aby osiągnąć główny cel, zastosowano szereg znanych i sprawdzonych rozwiązań, niektóre modyfikując ze względu na kontekst historycznej zabudowy. W piwnicy dobudówki umieszczono urządzenia obsługujące instalację ogrzewania geotermalnego oraz kolektorów słonecznych (energia elektryczna potrzebna do obsługi pompy ciepła pochodzi z ogniw fotowoltaicznych; nadmiar energii przekazywany jest do publicznej sieci energetycznej i w razie potrzeby pobierany z niej). W ten sposób również metaforycznie podkreślono funkcję nowego obiektu jako elementu zaopatrującego zabytkowy budynek w nową energię. Pomimo obiekcji komitetu czuwającego nad zabytkiem ogniwa fotowoltaiczne zainstalowano także na dachu willi. Tylko dzięki temu udało się osiągnąć zerowy bilans cieplny budynku. Ściany willi od wewnątrz ocieplono trzcinowymi matami, warstwą gliny oraz dodatkowym przeszkleniem (w miejscach otworów okiennych), którego powierzchnia jest większa od starych otworów okiennych. Dzięki temu ukazano fragmenty starych ścian. Od zewnątrz ocieplono tylko ściany na tyłach willi, wykończając je tynkiem z domieszką pokruszonych cegieł z rozebranej starej dobudówki.


Paweł Kraus (na podstawie materiałów przesłanych przez Zecc Architecten)

Fotografie: Cornbread Works

www.zecc.nl