Fragmenty opisu autorskiego

Cel pracy
Praca ma na celu stworzenie obiektu, którego zadaniem jest propagowanie wiedzy i kultury górniczej oraz promocja miasta o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym, ale przede wszystkim ukazanie możliwości zaadaptowania infrastruktury podziemnej terenów pogórniczych.

Centrum ma za zadanie rozwijanie zainteresowań, kształcenie oraz popularyzację wiedzy związanej z górnictwem, ukazanie siły tradycji oraz dziedzictwa kulturowego miejsca poprzez naukę i rozrywkę.

Koncepcja pracy
Konsekwencją występowania przemysłu na danym obszarze jest oszpecenie wcześniejszej rzeźby terenu, zmiana istniejących wcześniej relacji przestrzennych i ekologiczno-przyrodniczych, ale też, czasem, stworzenie jedynego w swoim rodzaju, unikatowego dla danego miejsca krajobrazu – tak jak ma to miejsce w przypadku obszarów pogórniczych.

Zajmując się konkretnym terenem chciałabym w swojej pracy zwrócić uwagę nie tylko na możliwość zagospodarowania terenu pogórniczego, ale spróbować odnieść się do funkcji jakie miała pełnić kopalnia, która nigdy nie powstała w tej lokalizacji. Jednocześnie chcę pokazać jak wielki potencjał posiadają formy podziemne – wyrobiska górnicze, które są pierwszym elementem na terenie powstającej kopalni, a co za tym idzie generują rozwój całej naziemnej infrastruktury.

Praca pokazuje jak wiele form ukrytych jest na niewielkim obszarze samej tylko kopalni „Anna”; jak wiele elementów naziemnych wpisanych na stałe w poprzemysłowy krajobraz sygnalizuje obecność podziemnych przestrzeni. Dodając do tego tereny kopalni znajdujących się w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym oraz Rybnickim Okręgu Węglowym – liczba szybów i wyrobisk górniczych stanowi ważny argument, aby stały się one wizytówką obszaru silnie eksploatowanego. „Podziurawiony” działalnością kopalni teren może z uznanego za stracony stać się nowym „produktem” nie tylko dla lokalnej społeczności, ale także innych zainteresowanych. Ukryte formy mają szansę być „akupunkturą” dla terenów pogórniczych, pomysłem na drugie życie tego typu obszarów.

Lokalizacja
Teren zlokalizowany jest w powiecie wodzisławskim, w miejscowości Czyżowice w województwie śląskim. Jest to teren, na którym miał powstać oddzielny zakład górniczy – kopalnia „Czyżowice”. Jej pozostałością jest zdewastowany budynek wieży wyciągowej wraz z wydrążonymi dwoma otworami szybowymi.

Idea
Odnosząc się do historii terenu kopalni „Anna” – Pole Południowe, powstał pomysł na obiekt Centrum Edukacji i Kultury Górniczej.

Ideą obiektu jest ODWIERT GEOLOGICZNY – bardzo ważna czynność wykonywana podczas wstępnych prac polegających na ocenie wartości terenu. Odwiert jest często elementem decydującym o sposobie zainwestowania w teren, tak jak miało to miejsce w przypadku omawianej lokalizacji.

Rdzeń wykroju zostaje wysunięty ponad poziom terenu – jest to rodzaj eksperymentu z przestrzenią podziemną, a także próba zbadania geometrii koła (opierając się na idei odwiertu geologicznego, a także na rozkładzie sił działających w górotworze, najbardziej korzystnym kształtem do zastosowania pod powierzchnią ziemi jest przekrój okrągły).

Funkcja
Poznając kolejne warstwy geologiczne, jakie znajdują się pod ziemią na wybranym terenie, została przeprowadzona analiza, która polegała na odpowiednim przyporządkowaniu proponowanych funkcji do wykroju danej warstwy ziemi.

Program funkcjonalno-użytkowy Centrum jest wynikiem analiz programów innych obiektów o funkcjach zawartych w opracowanym założeniu. Zastana przestrzeń podziemna, szyb wydrążony do poziomu 300 m, daje niebywałe możliwości ulokowania różnego rodzaju funkcji.

Program działania Centrum nastawiony jest nie tylko na zaspokojenie potrzeb mieszkańców aglomeracji, ale też gości z innych regionów Polski i z zagranicy. Funkcja została dobrana pod kątem ważnych wydarzeń czy świąt górniczych. Część naziemna to strefa forum publicznego, dalej ulokowana została część edukacyjno-seminaryjna wraz z częścią naukowo-badawczo-administracyjną oraz strefa funkcji towarzyszących, takich jak taras widokowy i restauracja. Natomiast pod powierzchnią zostały ulokowane kolejno strefy: szatni i kas, sal wielofunkcyjnych, przestrzeni ekspozycji czasowych i stałej części muzealnej. W pustce pomiędzy kolejnymi przestrzeniami została zawieszona kaplica oderwana od typowo komercyjnych funkcji. Dalej znajdują się: audytorium, restauracja i hotel, natomiast w najniższej części ulokowany został basen – nawiązując do budowy szybu górniczego, gdzie najniższym elementem jest właśnie rząp.

W obiekcie bardzo ważny jest podział na dwa bloki funkcjonalne. Osoby korzystające na co dzień z części dydaktyczno-naukowej nie przeszkadzają osobom zwiedzającym część kulturalno-rekreacyjną, choć obie przestrzenie są scalone. Sam obiekt to zestaw funkcji, które nie tylko wpływają na atrakcyjność miasta, warunki życia mieszkańców, gwarantują nowe miejsca pracy, ale również stanowią o historii terenu i nawiązują do pierwotnych funkcji socjalno-bytowych jakie spełniały zakłady górnicze.

Zagospodarowanie terenu
Koncepcja zagospodarowania terenu odnosi się do oczekiwań względem miejsca i jednocześnie w sposób wręcz kontrastowy zmienia jego oblicze, przywraca do życia obszar postrzegany do tej pory jako niebezpieczny teren pogórniczy. Zielone place uformowane w koła, które wykorzystują istniejące zadrzewienie, tworzą przestrzenie rekreacyjne. Na powierzchni zostały również zlokalizowane parkingi oraz wjazd do części technicznej Centrum – w taki sposób, aby nie ingerowały w ciągi piesze scalające całe założenie.

Centrum Edukacji i Kultury Górniczej jest obiektem, który odpowiada na potrzebę kultywowania tradycji. Jego zadaniem jest ukazanie nowej siły obszarów intensywnie eksploatowanych jako przyjaznych, ekologicznych przestrzeni gwarantujących miejsca pracy, nauki i rozrywki.